Kwadraat: passend onderwijs voor begaafde kinderen


Ouders die belangstelling hebben voor de afdeling Kwadraat in Meppel, kunnen zich melden bij de directeur van De Akker, Mariëlle Timmerman. 0522-251513 info@cbsdeakker.com

Aan de website van Kwadraat wordt gewerkt.

Klik hier voor het artikel uit het Tijdschrift Talent van september 2016 "Passend van Peuter tot Puber" over de ontwikkeling van Kwadraat.



Vroeger was de zorg vooral op de zwakke leerlingen gericht. Hoogbegaafde leerlingen konden zichzelf wel redden, was de overheersende opinie. Het aangeboren talent werd als een luxe gezien, waarin je geen extra tijd hoefde te steken. Bovendien was het een typisch Nederlands cultuurverschijnsel dat je je hoofd niet te ver boven het maaiveld uit mocht steken. De laatste tien jaar is onder de druk van de ouders het denken over deze groep kinderen radicaal veranderd. 

Bij steeds meer betrokkenen bij het Nederlands onderwijs groeit het idee dat  aangepast onderwijs voor (hoog)begaafde leerlingen geen luxe maar noodzaak is.  Hoogbegaafde leerlingen hebben  extra aandacht nodig en een eigen aanpak. Ze kunnen zich erg ongelukkig en geïsoleerd voelen. Verveling, perfectionisme (inclusief faalangst), onzekerheid en hyperactiviteit zijn veelgehoorde problemen. Uit onderzoek blijkt ook dat ze dikwijls te maken hebben met psychosociale problemen, zoals gepest worden op school, eenzaamheid en overgevoeligheid. Het risico op onderpresteren is dan erg groot.
Het Kwadraatprogramma probeert hier een antwoord op te geven. Een antwoord dat recht doet aan de hoogbegaafde leerling, maar ook aan de leerkracht. Een leerkracht die toch al voor de schijnbaar onmogelijke taak staat om aan 30 leerlingen “Passend Onderwijs” te geven.

Zes schoolbesturen in Drenthe en Noordwest Overijssel hebben de handen ineengeslagen om passend onderwijs voor deze leerlingen vorm te geven. Het uitgangspunt hierbij is dat de leerling bij voorkeur een passend aanbod krijgt op de eigen school, maar wanneer dat niet voldoende is, terecht kan op een speciale afdeling. Daarnaast hebben de betrokken schoolbesturen ook heel goed gekeken naar de financiële en organisatorische mogelijkheden van scholen op dit moment, wetende dat er naast een klein bedrag in de kwaliteitsbox, geen extra middelen beschikbaar zijn. Doordat Kwadraat een initiatief is van de schoolbesturen zelf is er geen sprake van verplichte winkelnering en hoge afdrachten aan overkoepelende organisaties.

Kwadraat kiest niet voor één specifieke onderwijsaanpassing, maar voor meerdere, waardoor er voor iedere hoogbegaafde leerling mogelijkheden zijn om zich optimaal te kunnen ontwikkelen. Daardoor is Kwadraat toepasbaar op iedere basisschool die serieus met hoogbegaafdheid aan de slag wil. De basisvariant is bereikbaar voor iedere school.
Omdat Kwadraat ervan uit gaat dat een leerling bij voorkeur op de eigen school blijft, wordt er ingezet op scholing voor alle leerkrachten en is er op iedere school een begaafdheidsspecialist aanwezig. Er  wordt voor  gezorgd  dat in iedere groep ruime mogelijkheden zijn  om qua aanbod en snelheid aan te sluiten bij deze kinderen.

Daarnaast kan de school een aanbod buiten de groep organiseren. Hierbij kan gedacht worden aan een verbredingsgroep ( kinderen krijgen een aanbod buiten de eigen groep, bijvoorbeeld 1 of 2 uur per week), een programma met het Voortgezet onderwijs of bijvoorbeeld een bovenschoolse plusklas waarin de kinderen een dagdeel per week onderwijs krijgen met ontwikkelingsgelijken. Dit laatste kan uiteraard ook samen met andere scholen in de omgeving georganiseerd worden. Binnen Kwadraat is de school vrij om hierin keuzes te maken en daarbij rekening te houden met de eigen financiële en organisatorische mogelijkheden.

Hoe meer een basisschool erin slaagt om vorm te geven aan dit passende aanbod voor hoogbegaafde leerlingen, hoe minder leerlingen doorverwezen hoeven te worden naar een fulltime voorziening voor hoogbegaafde kinderen. Dat past precies binnen de algemene doelstelling van passend onderwijs.
Toch realiseren wij ons dat er kinderen zullen zijn en blijven waarvoor de basisschool onvoldoende  te bieden heeft.

Voor deze kinderen is er de Kwadraatafdeling,  waar de kinderen de hele week een passend aanbod krijgen met ontwikkelingsgelijken. 
De Kwadraatafdeling, de naam zegt het al, is onderdeel van een gewone basisschool. Waar mogelijk worden activiteiten geïntegreerd aangeboden.  Er wordt samen met de andere kinderen op het plein gespeeld, de naschoolse activiteiten zijn gezamenlijk en dat betreft ook alle andere feesten en vieringen. Als groot nadeel van deze oplossing wordt gezien  dat kinderen uit hun eigen omgeving gehaald worden en daardoor de aansluiting gaan missen met leeftijdsgenoten in de buurt. Ouders van de Kwadraatafdeling geven overigens aan dat het omgekeerde vaak het geval is. “Toen mijn kind nog in de buurt op school ging werd hij onvoldoende uitgedaagd waardoor hij vaak na schooltijd in de boeken dook. Nu hij die uitdaging op school krijgt zie ik hem veel vaker met vriendjes in de buurt spelen”.

Het succes van het kwadraatprogramma kan o.a. afgemeten worden aan de aanmeldingen voor de Kwadraatafdeling. Er worden veel meer kinderen aangemeld op de afdeling die afkomstig zijn van scholen die niet werken met kwadraat, dan van scholen die wel met dit programma werken.

Passend onderwijs is bestemd voor ieder kind.  Wie nog twijfelt of hierbij ook aan (hoog)begaafde kinderen gedacht moet worden, moet maar eens luisteren naar  de verhalen van ouders die te horen zijn in de filmpjes over Kwadraat op ons YouTube-kanaal Bouwen aan Talent.